یکی از مواردی که برای سرمایه گذاران بورس، خصوصاً تازه واردان همیشه جذابیت دارد؛ عرضه اولیه سهام شرکت ها در بورس است و به این دلیل که در بیشتر مواقع برای سرمایه گذاران سود آور است، همیشه طرفداران خاص خودش را دارد.

البته این مورد بیشتر به دلیل جو روانی و جذابیت قیمتی هست که در آن وجود دارد. در این مقاله قصد داریم به بررسی چگونگی فرایند عرضه اولیه بپردازیم.

 

عرضه اولیه چیست؟

این مفهوم ترجمه شده عبارت initial public offering میباشد. معنی این عبارت، عرضه عمومی اولیه می باشد، که در بورس اصطلاحا به آن عرضه اولیه گفته می شود.

هنگامی که سهام شرکتی برای اولین بار در بورس عرضه می شود، به روز اول عرضه سهام اصطلاحا عرضه اولیه گفته می شود. در این هنگام درصد مشخصی از کل سهام شرکت برای نخستین بار از طریق بورس اوراق بهادار توسط سرمایه گذاران خریداری می شود. به همین دلیل برای فعالین بازار همیشه جذابیت داشته است.

عرضه اولیه چگونه صورت میگیرد؟

مراحل ابتدایی عرضه اولیه سهام به چه صورت است؟

شرکت ها پس از تحویل مدارک و درخواست خود جهت پذیرش در بازار بورس و تایید آن از طرف سازمان بورس، باید به کمک نهاد های مالی آماده عرضه سهام در بورس شوند. در این مرحله بخشی از سهام موردنظر شرکت در زمان مشخص و اعلام شده توسط سازمان بورس، برای اولین بار عرضه میشود.

 

آیا عرضه اولیه سهام یک شرکت در بورس به معنای تازه کار بودن آن شرکت است؟

عرضه اولیه یک شرکت در بورس به این معنی نیست که آن شرکت، شرکت تازه کاری است. بلکه به این معنی است که به تازگی اجازه خرید و فروش سهام آن در بورس صادر شده است

یک باور قدیمی که در بین فعالان بازار وجود دارد این است که خرید عرضه اولیه سودآور است  باور عمومی بازار در این باره، باعث شده است که در هنگام عرضه اولیه های جدید یک جو روانی مثبت وجود داشته باشد که منجر به افزایش تقاضا برای سهم هایی که برای بار اول عرضه می شوند به وجود بیاید.

این افزایش تقاضا در کنار محدودیت های خریدی که در زمان عرضه اولیه وجود دارد، باعث می شود که تقاضا برای سهم عرضه شده نسبت به تعداد سهامی که در بازار عرضه می شود، بیشتر باشد. در نتیجه شما اگر سهام ارائه شده در زمان عرضه اولیه شرکتی را خریداری کنید به دلیل مواردی که گفته شد، به احتمال زیاد چندروزی شاهد صف خرید در سهم خود هستید.

آیا سهام شرکت ها پس از عرضه اولیه رشد میکند؟

آیا سهام شرکت ها بعد از عرضه اولیه رشد میکند؟

سهام شرکت ها معمولا در چنین مواقعی کمی ارزان تر از ارزش ذاتی که توسط تحلیل گران برآورد شده است، عرضه می شود تا برای سرمایه گذاران جذابیت داشته باشد.

وقتی سهام شرکتی ارزان تر از ارزش واقعی خود به فروش برسد، طبیعتا تقاضا برای آن سهم نیز افزایش خواهد یافت. هرچه قیمت عرضه اولیه سهم نسبت به ارزش واقعی آن کمتر باشد، جذابیت آن برای سرمایه گذاران بیشتر خواهد بود. این جذابیت قیمتی در کنار عواملی که توضیح داده شد، باعث می شود تا قیمت سهام شرکت ها بعد از عرضه اولیه رشد کند. بعد از مدتی با افزایش قیمت سهم و عرضه های مختلف اصطلاحا گفته میشود سهم متعادل شده است.

 

روش بوک بیلدینگ در عرضه اولیه چیست؟

روش بوک بیلدینگ، روشی جدید در خرید عرضه های اولیه است که در بورس اوراق بهادار تهران از آن استفاده میشود. مهم ترین مزیت در این روش، امکان ثبت سفارش به قیمت های متفاوت می باشد.

در این روش هر سفارش با توجه به حداکثر حجم مشخص شده در قیمتی که خریدار تعیین می کند در سامانه معاملات ثبت و در تخصیص سهام بی عدالتی ایجاد نخواهد شد.

آگهی عرضه های اولیه عموما باید 48 ساعت قبل از عرضه عمومی منتشر شود. در روش بوک بیلدینگ پس از اعلام زمان عرضه از سوی ناظر، در بازه زمانی مشخص مثلا حدود 3 ساعت، افراد میتوانند سفارش خرید خود را در سیستم معاملاتی ثبت کنند.

 

تخصیص سهم در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ به چه صورت است؟

تخصیص سهم در روش عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ به دو صورت زیر ممکن است انجام شود:

1- تمامی سهامداران سقف قیمت عرضه را انتخاب کرده اند که در این صورت به تعداد میزان عرضه، سهم بین افراد تقسیم میشود.

2- اگر تمامی افراد سقف قیمت را انتخاب نکنند در این صورت ابتدا تخصیص سهم برای افرادی صورت میگیرد که بیشترین قیمت را سفارش داده اند و سپس به بقیه افراد تقسیم میشود.

 

عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ چه مشکلی دارد؟

مشکل این روش این است که به احتمال زیاد در بیشتر مواقع این کار باعث می شود تا افراد در سقف قیمتی اقدام به ثبت سفارش و خرید سهام بکنند و این امر ممکن است موجب ایجاد صف خرید در عرضه شود. اما به صورت کلی شما در این روش راحت تر از روش حراج اقدام به خرید می کنید.

 

آیا کارگزاری ها هم، عرضه اولیه را برای شخص خریداری میکنند؟

برخی از کارگزاری‌ها با هدف جذب مشتری بدون داشتن موجودی ریالی از سوی شما به نمایندگی از شما عرضه اولیه را خریداری می‌کنند و در واقع به شما اعتبار می‌دهند و معمولاً شما باید طی چند روز کاری بعد با این کارگزاری‌ها تسویه نمایید و در غیر این صورت کارگزاری آن را خواهد فروخت تا بدهی شما تسویه گردد.