برای شروع سرمایه گذاری در هر یک از بازار های مالی نیازمند آشنایی با سازوکار، فرایند و قوانین حاکم بر چگونگی فعالیت آنها هستیم. حال برای سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار به عنوان مهمترین بازار سرمایه گذاری کشور نیز، نیازمند آشنایی با فرایند معاملات و شناخت قوانین آن هستیم. در این مقاله قصد داریم مروری بر برخی از مفاهیم مورد نیاز در این بازار داشته باشیم.

آیا بورس اوراق بهادار از سرمایه گذاران حمایت کافی میکند؟

مشخصه مهم بورس اوراق بهادار حمایت از صاحبان پس انداز ها و سرمایه های راکد و الزامات قانونی برای متقاضیان سرمایه است. بورس اوراق بهادار که به عنوان نبض اقتصاد کشور مورد توجه تحلیل گران اقتصادی است؛ از سویی مرکز جمع اوری پس انداز ها و از سویی دیگر مرجع رسمی و مطمئنی است که دارندگان پس انداز های راکد میتوانند وجوه مازاد خود را برای سرمایه گذاری در شرکت ها به کار اندازند یا با خرید اوراق قرضه دولت ها و شرکت های معتبر از سود معین و تضمین شده ای برخوردار شوند.

کشف قیمت چیست؟

کشف قیمت در فرایند انجام معاملات بازار بورس به چه معناست؟

به فرآیندی که از طریق آن خریداران و فروشندگان یک کالا در یک مکان و زمان خاص برای یک مقدار مشخصی از کالا به یک قیمت معاملاتی میرسند، کشف قیمت گویند. اطلاعات ناقص به طور بالقوه مانع کشف به هنگام قیمت شده و تعدیل قیمت سهم به اطلاعات جدید با تاخیر انجام می‌شود. نکته مهم در بحث کشف قیمت آن است که قیمت‌ها از “تعامل نیروهای عرضه و تقاضا” حاصل می‌‌‌‌شود.

ساعات کار بازار بورس اوراق بهادار به چه صورت است؟

اگر بخواهیم در بازار بورس به معامله بپردازیم باید اطلاعاتی درمورد شروع فعالیت بازار بورس بدانیم.

معاملات بازار بورس در روزهای شنبه تا چهارشنبه بجز ایام تعطیل از طریق تالارهای معاملات امکان پذیر خواهد بود. روزهای پنج شنبه و جمعه امکان معامله در این بازار وجود ندارد. همچنین ساعات اصلی معاملات در بازار بورس از ساعت 9 صبح تا 12:30 ظهر می باشد، ولی در سیستم معاملات آنلاین این امکان وجود دارد که سفارشات معاملات خود را از ساعت 8:30 صبح که مرحله پیش گشایش بازار بورس نام دارد، ثبت نمایید.

مراحل انجام معاملات در بازار بورس اوراق بهادار به چه صورت است؟

مراحل انجام معاملات در بازار بورس اوراق بهادار به چه صورت است؟

بر اساس تایم کاری بازار، میتوان مراحل انجام معاملات در بورس را به سه دسته کلی زیر تقسیم بندی کرد:

1- مرحله پیش گشایش:

30 دقیقه قبل از شروع معاملات یعنی ازساعت 8:30 تا 9 صبح که در آن امکان ورود، تغییر یا حذف سفارش وجود دارد؛ اما هیچ معامله ای  در این زمان انجام نمی شود. در این زمان معمولا تحلیلگران میتوانند دید کلی درمورد چگونگی حرکت سهم در طول روز دست پیدا کنند.

2- مرحله گشایش:

بلافاصله پس از مرحله پیش گشایش یعنی راس ساعت 9 صبح مرحله گشایش را خواهیم داشت و در این مرحله، سفارش های موجود در سامانه معاملات در دامنه نوسان روزانه قیمت انجام می شود.

3- مرحله حراج پیوسته:

این مرحله پس از انجام مرحله گشایش شروع و از ساعت 9 صبح تا 12:30 ظهر ادامه می یابد. در این مرحله معاملات براساس حراج پیوسته صورت میپذیرد.

 براساس اولویت قیمت، سفارشات خرید اوراق بهاداری که بیشترین قیمت را دارد و سفارشات فروش اوراق بهاداری که کمترین قیمت را دارد در اولویت انجام قرار می گیرد. حال اگر در سیستم معاملات دو سفارش با قیمت یکسان چه برای خرید و چه فروش ثبت شود؛ سوالی که مطرح می شود این است که این فرایند به چه صورت انجام میشود؟

برای سفارشات با قیمت یکسان، اولویت زمانی مطرح می‌گردد که بر اساس اولویت زمان، سفارشی‌ که از نظر زمانی زودتر وارد سامانه معاملات شود جلوتر از سفارش هم قیمت خود  قرار می‌گیرد. در نهایت معامله هنگامی انجام می‌شود که سفارش‌های خرید و فروش قیمت یکسان داشته باشند.

 دامنه نوسان قیمت سهام چیست ؟

از آنجا که قیمت سهام یکی از مهمترین مولفه های بنیادین بازار بورس است، کنترل نوسانات و هیجاناتی که ممکن است در بازار بورس به واسطه تغییرات قیمتها ایجاد گردد از مهم‌ترین وظایف نهادهای ناظر بازار سرمایه است. بر همین اساس و برای کنترل بیشتر بر این نوسانات و تغییرات دامنه نوسان قیمت تعریف گردیده است.

به سقف و کف قیمتی که هر سهم در یک روز معاملاتی می‌تواند در آن نوسان داشته باشد؛ دامنه نوسان گویند. در حال حاضر محدودیت نوسان قیمت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای سهام مثبت 5 درصد تا منفی 5 درصد است و برای حق تقدم سهام از مثبت 10 درصد تا منفی 10 درصد در نظر گرفته می‌شود. در بازار پایه فرابورس متناسب با سطح ریسک، سهام شرکت ها را در طبقات 3 گانه تعریف کرده اند. 

تابلو پایه زرد:

دامنه نوسان معاملات در این بازار مثبت و منفی 3 درصد است. درصورت وجود صف خرید یا صف فروش به مدت 3 روز متوالی، دامنه نوسان مثبت یا منفی 5 درصد میشود.

تابلو پایه نارنجی:

دامنه نوسان معاملات در این بازار مثبت و منفی 2 درصد است. درصورت وجود صف خرید یا صف فروش به مدت 3 روز متوالی، دامنه نوسان مثبت یا منفی 4 درصد میشود.

تابلو پایه قرمز:

دامنه نوسان معاملات در این بازار مثبت و منفی 1 درصد است. درصورت وجود صف خرید یا صف فروش به مدت 3 روز متوالی ، دامنه نوسان مثبت یا منفی 3 درصد میشود.

از جمله فواید وجود دامنه نوسان می‌توان به کاهش تلاطم بازار، محافظت از سرمایه‌گذاران، جلوگیری از بروز بحران‌های مالی، حفظ بازار و کاهش دست‌کاری قیمت اشاره کرد. همچنین تأخیر در کشف قیمت، عکس‌العمل بیش از اندازه، دخالت در معاملات و کاهش نوسان‌ها از مضرات اعمال دامنه نوسان به شمار می‌روند.